TREN
Bize ulaşın
Ana Sayfa / Yayınlar / Bilgi Notu

Teknopark ve Ar-Ge Şirketleri İçin %3 Girişim Sermayesi Yükümlülüğü

Teknoloji geliştirme bölgelerinde ve Ar-Ge/tasarım merkezlerinde faaliyet gösteren şirketler, yararlandıkları vergi teşviklerinin bir karşılığı olarak belirli bir tutarı girişim sermayesine yatırmakla yükümlüdür. Bu yükümlülük, 2025 yılı beyannamesinde 5 milyon TL ve üzerinde istisna veya indirim kullanan mükellefler için 31 Aralık 2026 tarihinde sona eriyor.

Konu bu yıl, yalnızca süre nedeniyle değil, uygulamada en sık kullanılan yatırım yolunu doğrudan etkileyen bir düzenleme nedeniyle de önem kazanmıştır. Sermaye Piyasası Kurulu’nun (SPK) 26 Ekim 2026 tarihli kararıyla girişim sermayesi yatırım fonlarına yatırım yapabilmek için aranan şartlar önemli ölçüde ağırlaşmıştır. Bu yazıda yükümlülüğün kapsamı, yerine getirilme yolları ve yıl sonuna kadar dikkat edilmesi gereken hususlar ele alınmaktadır.

Yasal Dayanak ve Amaç

Yükümlülüğün dayanağı, 4691 sayılı Teknoloji Geliştirme Bölgeleri Kanunu’nun Ek 3. maddesi ile 5746 sayılı Araştırma, Geliştirme ve Tasarım Faaliyetlerinin Desteklenmesi Hakkında Kanun’un 3. maddesinin on dördüncü fıkrasıdır. Eşik tutarı ve üst sınır, Cumhurbaşkanı kararıyla belirlenmektedir. 2026 yılından itibaren geçerli tutarlar, 31 Aralık 2025 tarihli ve 33124 sayılı (5. mükerrer) Resmî Gazete’de yayımlanan 10803 sayılı Cumhurbaşkanı Kararı ile belirlenmiştir.

Düzenlemenin amacı, teknokent ve Ar-Ge teşviklerinden sağlanan vergi avantajının bir bölümünün erken aşamadaki girişimlerin finansmanına yönlendirilmesidir. Böylece teşviklerden yararlanan şirketler, yeni girişimlerin ihtiyaç duyduğu sermayeye kaynak sağlamış olur.

Kimler Yükümlü?

Yükümlülük, yıllık gelir veya kurumlar vergisi beyannamesinde 5 milyon TL ve üzerinde teknokent kazanç istisnası ya da Ar-Ge/tasarım indirimi kullanan mükellefler için doğar. Bu eşik 2025 yılı sonuna kadar 2 milyon TL idi. 10803 sayılı Cumhurbaşkanı Kararı ile 1 Ocak 2026’dan itibaren 5 milyon TL’ye yükseltilmiştir. 2026 yılında verilen 2025 yılı beyannameleri de bu yeni eşiğe tabidir.

Uygulamada sık karşılaşılan bir yanılgı, eşiğin şirket cirosu üzerinden değerlendirilmesidir. Esas alınan tutar ciro değil, beyannamede fiilen yararlanılan istisna veya indirim tutarıdır. Örneğin cirosu 50 milyon TL olan, ancak 4 milyon TL istisna kullanan bir şirket için bu yükümlülük doğmaz.

Yatırım Tutarı ve Süresi

Yatırılacak tutar, yararlanılan istisna veya indirim tutarının %3’üdür. Yıllık üst sınır 100 milyon TL’dir. Bu oran ve üst sınır 10803 sayılı Kararla değiştirilmemiştir.

2025’te yararlanılan istisna/indirimYatırılacak tutar
4.000.000 TLYükümlülük doğmaz
5.000.000 TL150.000 TL
10.000.000 TL300.000 TL
20.000.000 TL600.000 TL
50.000.000 TL1.500.000 TL

Yatırımın, tutarın geçici hesaba alındığı yılın sonuna kadar yapılması gerekir. Takvim yılını hesap dönemi olarak kullanan mükellefler için 2025 yılı beyannamesine ilişkin son gün 31 Aralık 2026’dır. Özel hesap dönemi kullanan mükelleflerin süreyi kendi dönemlerine göre ayrıca değerlendirmesi gerekir.

Muhasebe Kaydı ve Fiilî Yatırım

Kanun, hesaplanan tutarın pasifte geçici bir hesaba alınmasını öngörmektedir. Ancak bu kayıt, yükümlülüğün yalnızca muhasebe boyutudur. Tutarın geçici hesapta izlenmesi tek başına yükümlülüğü yerine getirmez. Yükümlülük, aşağıda belirtilen yollardan biriyle fiilen yatırım yapıldığında yerine gelir.

Yükümlülüğün Yerine Getirilme Yolları

Kanun, yükümlülüğün yerine getirilmesi için üç yol öngörmektedir:

  • Girişim sermayesi yatırım fonu (GSYF) katılma payı almak
  • Girişim sermayesi yatırım ortaklığına (GSYO) sermaye olarak koymak
  • 4691 sayılı Kanun kapsamındaki kuluçka merkezlerinde faaliyet gösteren girişimcilere sermaye olarak koymak

GSYO ve kuluçka girişimi yollarında kanunun kullandığı ifade “sermaye olarak koymak”tır. Bu nedenle yatırım, şirketin kuruluşuna ya da sermaye artırımına katılarak yapılmalıdır. Borsada işlem gören bir GSYO’nun paylarının piyasadan satın alınması veya kuluçka girişiminin mevcut ortağından pay devralınması durumunda bedel şirkete değil, payı satan kişiye ödenir. Bu işlemlerin yükümlülüğü karşılamadığı değerlendirilmektedir.

SPK’nın 26 Ekim 2026 Tarihli Kararı ve GSYF Yoluna Etkisi

GSYF katılma payları yalnızca nitelikli yatırımcılara satılabilmektedir. Bu nedenle GSYF yolunu kullanmak isteyen şirketin nitelikli yatırımcı şartlarını sağlaması gerekir.

SPK, 18 Aralık 2025 tarihli i-SPK.37.7 sayılı İlke Kararı ile nitelikli yatırımcı için aranan finansal varlık tutarını 1 milyon TL’den 10 milyon TL’ye yükseltmiş, ancak GSYF ve gayrimenkul yatırım fonu yatırımcılarını bu artışın dışında tutmuştu. Bu fonlar için önceki eşikler uygulanmaya devam ediyordu.

26 Ekim 2026 tarihli i-SPK.37.10 sayılı İlke Kararı ile bu istisna kaldırılmış ve genel eşikler de yükseltilmiştir. Buna göre:

Ölçüt26 Ekim 2026 öncesi (GSYF için)26 Ekim 2026 sonrası
Finansal varlık toplamı1 milyon TL50 milyon TL
İşlem hacmi500 bin TL25 milyon TL

Finansal varlık toplamına yalnızca nakit değil, mevduat ve sermaye piyasası araçları da dahildir. Yine de bu değişiklik, küçük ve orta ölçekli birçok teknopark şirketi için GSYF yolunu fiilen kapatmıştır.

Daha önce GSYF payı almış şirketlerin mevcut yatırımları bu karardan etkilenmez. Ancak yeni alımlarda güncel şartları sağladıklarını yatırım kuruluşuna belgelemeleri gerekir. Kaynak taahhüdü modeliyle çalışan fonlarda devam eden taahhütlerin nasıl işleyeceğinin portföy yönetim şirketiyle yazılı olarak netleştirilmesi önerilir.

Kuluçka Girişimine Yatırım

GSYF şartlarını sağlamayan şirketler için en uygulanabilir yol, çoğu durumda kuluçka merkezinde faaliyet gösteren bir girişime sermaye koymaktır. Bu yolda nitelikli yatırımcı şartı aranmaz. Yatırım yapılan girişimin 4691 sayılı Kanun kapsamındaki bir kuluçka merkezinde faaliyet gösterdiğini belgeleyebilmesi gerekir. Bu statüsü olmayan bir girişime yapılan yatırım yükümlülüğü karşılamaz.

Gelir İdaresi Başkanlığı’nın (Ankara Defterdarlığı) 26.11.2025 tarihli özelgesinde konuya ilişkin üç önemli tespit yer almaktadır:

  • Sermaye artırımında ödenen emisyon primi de yatırım tutarına dahildir.
  • Aynı kuluçka girişimine sonraki yıllarda da aynı şartlarla sermaye konulabilir.
  • Bu düzenleme kapsamında payların asgari bir süre elde tutulması şartı aranmamaktadır.

Yatırımın tamamlanması için girişimin sermaye artırımı kararı alması, kararın ticaret siciline tescil ettirilmesi ve bedelin usulüne uygun olarak ödenmesi gerekir. Bu adımlar zaman aldığından ve Aralık ayında sicil ile bankacılık işlemleri yoğunlaştığından, sürecin yılın son haftalarına bırakılmaması önerilir.

Yatırım Yapılmazsa Ne Olur?

Yükümlülüğü süresinde yerine getirmeyen mükellef, ilgili yılda yararlandığı istisna veya indirim tutarının %20’sini kaybeder. Bu tutara isabet eden vergiler, vergi ziyaı cezası uygulanmaksızın tarh edilir.

Yaptırımın yatırılmayan tutar üzerinden değil, istisna veya indirimin tamamı üzerinden hesaplandığına dikkat edilmelidir. 10 milyon TL istisna kullanan bir kurumlar vergisi mükellefi örneğinde tablo şöyledir:

Tutar
Yatırım yapılırsa300.000 TL yatırım. Gider değil, bilançoda varlık olarak yer alır.
Yatırım yapılmazsa2.000.000 TL’lik kısım vergilendirilir; %25 kurumlar vergisi oranıyla 500.000 TL ek vergi doğar.

Yıl Sonuna Kadar Yapılması Gerekenler

  1. 2025 yılı beyannamesinde yararlanılan istisna veya indirim tutarının tespit edilmesi ve %3’ünün hesaplanması
  2. Şirketin 50 milyon TL finansal varlık veya 25 milyon TL işlem hacmi şartını sağlayıp sağlamadığının kontrol edilmesi
  3. Şart sağlanmıyorsa GSYO veya kuluçka girişimi yolunun belirlenmesi; kuluçka girişimi seçilecekse girişimin statüsünün belgelenmesi
  4. Sermaye artırımı kararı, tescil ve ödeme adımları için takvimin yıl sonundan geriye doğru planlanması
  5. İşlemin 31 Aralık’tan önce hukuken tamamlanması ve belgelenmesi

Sonuç

%3 girişim sermayesi yükümlülüğü, SPK’nın 26 Ekim 2026 tarihli kararından etkilenmeden yürürlükte kalmaya devam etmektedir. GSYF yolunu kullanamayan şirketler için GSYO ve kuluçka girişimi yolları açıktır. Ancak bu yollar daha fazla hazırlık gerektirdiğinden, sürecin vakit kaybetmeden başlatılması önem taşımaktadır.

Bu yazıda konu genel hatlarıyla ele alınmıştır. Şirketinize özgü değerlendirme için SMMM veya YMM’nize danışmanızı öneririz.

Yükleniyor…

Bu yayın konuyu ana hatlarıyla ele almaktadır. Durumunuza özgü değerlendirme için mali müşavirinize danışmanızı ya da bizimle iletişime geçmenizi öneririz.